Araudi bat baino gehiago

Julián Cerviño Iglesia, NTT DATA Europe & Latam-eko Osasun eta Gizarte Zaintzarako Datu eta AI Zuzendaria  

Ikusi bideoa: Sakonago aztertu nahi duzu? Ikusi artikuluaren egilearekin, Julian Cerviño-rekin (NTT DATA Europe & Latam-eko Osasun eta Gizarte Zaintzarako Datu eta AI Zuzendaria), egindako elkarrizketa. Bertan, konfiantzaz, erakundeen prestutasunaz eta pertsonek Europako osasun-datuen anbizioak egia bihurtuko diren ala ez zergatik finkatuko duten aztertzen du:

🔗 Ikusi elkarrizketa osoa LinkedIn-en

(EB) 2025/327 Erregelamenduak, 2025eko otsailaren 11koak, Osasun Datuen Europako Espazioa (ODEE) ezartzen du. Baina araudi bat baino askoz gehiago da: osasun-sistemen eraldaketa azkartzeko aukera bat da.

ODEEk orain arte, kasurik onenean, modu zatikatuan garatu diren gaitasunak eraikitzeko esparrua eta bultzada sortzen ditu.

Gaitasun horiek ez dira teknologikoak soilik. Teknologia beharrezko baldintza da, baina ez nahikoa. Eraldaketa handi orotan bezala, ezinbestekoa da politikei, prozesuei eta pertsonei helduz lan egitea.

Politiken alorrean, erregelamenduak esparrua finkatzen du, baina Europako arauak ezartzen dituen jarraibideak eta organoak gure erakunde- eta eskumen-sare konplexuaren errealitatera eramatea beharrezkoa da. Horrela, erregelamenduaren goi-mailatik gure erakundeen xehetasunera igaro behar dugu. Eta, nire lagun batek dioen bezala: kontua ez da demonioa xehetasunetan dagoela, baizik eta demonioa xehetasunak BERAIEK direla.

Horregatik, erregelamendu honen garrantzia ulertuko duten eta beren erakundeak Europako arauak adierazten duen norabidean mugitzeko gai izango diren liderrak behar dira: osasun-datuak modu seguru eta azkarrean eskuragarri jartzea.

Hori bereziki garrantzitsua da datuaren bigarren mailako erabileran, horren emaitzak nekez gauzatzen baitira lehen mailako erabilerarenak baino denbora-horizonte urrunago batean. Horregatik, ezinbestekoa da liderrek eguneroko premia larrietatik begirada kentzea eta beren erakundeak epe ertainera non kokatu nahi dituzten eta zer balio lortzea espero duten ikustatzea.

Ikuspegi zabal eta sakon hori da erronka, horrek ahalbidetuko baitu epe laburretik haratago doazen neurri ausartak eta eraginkorrak hartzea, eta datu klinikoaren erabilerarako prozesu azkar, eraginkor eta seguruak definitzea ahalbidetuko du. Ez da erraza izango, kontuan hartu beharreko babes-neurri guztiengatik eta erakundeen beren dinamiken aldaketagatik, baina lidergo eta bultzada argi batekin posible izango da.

Eta, teknologian sartu aurretik, beste dimentsio decisibo bat dugu: pertsonak. Ezinbestekoa da ekintza horiei heldutasuna ematea erakundeentzat ekarriko duen kultura-eraldaketa kontuan hartuta. Peter Druckerrek, kudeaketa modernoaren aitak, zioenez: «Kulturak estrategiari gosaritan jaten dio.»

Estrategia bikaina, bultzada politiko handia eta plataforma teknologiko ikusgarriak izan ditzakegu, baina gure erakundeetako kultura-aldaketari berariaz helduko ez diogu, huts egingo dugu.

Eraldaketa honek gaur egungo lan-taldeen gaitasunak sendotzea eta eguneratzea eskatuko du, bai eta profil berriak sartzea ere: datuetan adituak direnak zein ezagutza teknologikoa, klinikoa eta kudeaketakoa uztartzen dituzten profil hibridoak.

ODEEk bultzatzen duen osasun-erakundean, informazioaren kudeaketa osasun-prozesuen muinean dago. Horregatik, informazioaren eta teknologiaren profesionalek lehen linean egon behar dute, eta TI sailek laguntza-arlo izateari utzi eta erakundeko gaitasun estrategiko zein ardatz bilakatu behar dute.

Eta halaxe iristen gara, azkenik, teknologiara. Cein informazio dagoen, non dagoen, zer esanahi duen, zer kalitate duen eta zer baldintzatan erabil daitekeen jakitea ahalbidetuko duen arkitektura bat garatzea beharrezkoa da. Eta horrela agertzen dira hainbat gaitasun.

Datu-plataformak behar ditugu, oso sistema desberdinetatik datorren informazioa integratzeko gai direnak; katalogazioa eta metadatuak, datuaren kalitatea, gobernantza, eredu semantiko komunak, nortasunen eta sarbideen kudeaketa, trazabilitatea, anonimizazio-mekanismoak eta, jakina, zibersegurtasuna behar ditugu.

Eta plataforma horrek erakunde-geruzari zerbitzu ematea ere behar dugu. Izan ere, plataforma baten atzean erantzukizun argiak egon behar dira: nor den datuen erantzule, nork baimentzen dituen horien erabilerak, nola kontrolatzen den horien erabilera edo nola bermatzen den horien kalitatea.

Ondorioz, plataformak erakunde-ereduaren zerbitzura egon behar du, eta ez alderantziz.

Eta puntu honetan dugu integratzaileok zeregin relabantea. Ikusi dugunez, erronka lau dimentsio uztartzean datza: politikak, prozesuak, pertsonak eta teknologia. Horiek guztiek modu koordinatuan funtzionatu behar dute osasun-erakunde bakoitzaren errealitatearen barruan. Horrek dakar orain arteko sistemak eta plataforma berriak, teknologia eta gobernantza, segurtasuna eta azkartasuna, prozesu klinikoak eta gaitasun digitalak integratzea.

Integrazio-funtzioa funtsezkoa da erregelamenduaren printzipioak gaitasun operatibo eta jasangarri bihurtzeko. NTT DATA bezalako konpainiok zeharkako ikuspegi hori eta erakundeei eredua definitzen denetik ezarri, erabili eta eboluzionatu arte laguntzeko gaitasuna eskaintzen dugu.

Politikak, prozesuak, pertsonak eta teknologia. Dimentsio bakoitzak konplexutasun handia du bere baitan; horiek guztiak elkarrekin ehotzea are zailagoa izango da. Baina ahalegina saihetsezina da: osasuna eta sistemaren jasangarritasuna ditugu jokoan.